«No crosswords will help» деректі фильмі авторлық деректі киноның халықаралық Artdocfest фестивалінің конкурстан тыс бағдарламасында көрсетілді (Латвия, Рига қаласы). Бұл іріктеу фильмнің халықаралық деңгейде мойындалуының маңызды кезеңіне айналып, деменция мен Альцгеймер ауруы тақырыбының тек медициналық қауымдастық үшін ғана емес, кең аудитория үшін де өзекті екенін дәлелдеді. Фильмнің Artdocfest аясында көрсетілуі нақты пациент пен оның отбасының тарихын халықаралық алаңда таныстыруға мүмкіндік беріп, деректі киноның егде жастағы адамдар мәселелері мен когнитивтік функциялардың жоғалуымен қатар жүретін нейродегенеративті аурулар туралы қоғамның хабардарлығын арттырудағы әлеуметтік әрі ағартушылық маңызын айқындады.
«No crosswords will help» деректі фильмі С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті жүйке аурулары кафедрасының, Қазақстан Республикасы Неврологтар қауымдастығының және The Kazakhstan Alzheimer and Dementia Alliance (KA&DA) негізгі қолдауымен жүзеге асырылды. С.Ж. Асфендияров атындағы ҚазҰМУ-дың Жүйке аурулары кафедрасы — еліміздегі неврология саласындағы жетекші академиялық әрі клиникалық орталық. Кафедраның ғылыми-әдістемелік сүйемелдеуі нәтижесінде фильмде медициналық ақпараттың дәлдігі және деменцияның клиникалық аспектілерінің дұрыс баяндалуы қамтамасыз етілді. Кафедраның қатысуы жобаға жоғары кәсіби деңгей мен ерекше әлеуметтік маңыз берді.
Фильмнің авторы — Маржан Қуандықова, Қазақ ұлттық өнер университеті «Кино және теледидар операторы» мамандығының түлегі. Фильм 2024 жылы «Медиа» бағыты бойынша «Тәуелсіздік ұрпақтары» гранты аясында, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығы шеңберінде жүзеге асырылды. Картина негізінде деменция диагнозы қойылған Андрей Петрович пен оның жұбайы Анжеланың шынайы өмір тарихы баяндалады. Олардың күнделікті өмірі арқылы аурудың медициналық, психологиялық және әлеуметтік қырлары, сондай-ақ когнитивтік бұзылыстары бар науқастардың туыстарына түсетін елеулі жүктеме көрсетіледі. Фильм деменцияның тек медициналық диагноз ғана емес, отбасы мен қоғам үшін күрделі сын-қатер екенін айқындайды. Орта есеппен бір науқасқа кемінде екі күтім жасаушы туысқаннан келеді, бұл жоғары эмоционалдық, физикалық және қаржылық жүктемемен байланысты. Кафедра мамандарының кәсіби ұстанымы когнитивтік бұзылыстарды ерте анықтау мен қауіп факторларын уақтылы түзетудің деменция таралуын азайтудың негізгі тетіктері екенін атап көрсетеді.
Фильм медициналық қауымдастық тарапынан жоғары сараптамалық баға алды. Жоба фестивальдік ілгерілетуін жалғастыруда: 2026 жылғы 1 наурызда фильм Bastau International Film Festival халықаралық кинофестиваліне қатысады.
Жобаның жүзеге асырылуы С.Ж. Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының, ҚР Неврологтар қауымдастығының және еліміздің өзге де академиялық медициналық мекемелерінің қоғамдық денсаулық сақтауды дамытудағы, ғылыми-білім беру әлеуетін нығайтудағы және когнитивтік бұзылыстардың алдын алу қағидаттарын ілгерілетудегі стратегиялық рөлін растайды.
«No crosswords will help» деректі фильмі көркем туынды шеңберінен шығып, пациент пен оның отбасының қадір-қасиетін қорғауға бағытталған әлеуметтік маңызы бар бастамаға айналды. Жоба когнитивтік бұзылыстар мен нейродегенеративті ауруларға байланысты стигманы еңсеруге ықпал етіп, егде жастағы адамдар мәселелері жөнінде құрметке негізделген әрі ашық диалог мәдениетін қалыптастырады.
Осылайша, фильм заманауи медициналық қауымдастықтың тек емдеумен ғана шектелмей, қоғамды ағартуға, гуманистік қағидаттарды нығайтуға және когнитивтік денсаулыққа жауапкершілікпен қарау мәдениетін дамытуға үлес қосатынын көрсетеді.
Фильмге сілтеме: https://drive.google.com/file/d/1DgN8Um1T3FXZGkGzcff7K6TC8j-iLJFm/view?usp=sharing
